T\u00fcrkiye\u2019de 2,100 y\u0131ll\u0131k Hellenistik Tap\u0131nak Bulundu: Bir G\u00fcncelleme<\/p>\n
(Lorenzo d\u2019Alfonso ve Burak Yolacan, Ni\u011fde K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fck Kaz\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131)<\/p>\n
Ni\u011fde K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fck\u2019teki 8. y\u0131l kaz\u0131lar\u0131 buluntular a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir sezon olmaya devam ediyor. K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fck Kaz\u0131 projesi, \u0130talya Pavia \u00dcniversitesi Be\u015fer\u00ee Bilimler B\u00f6l\u00fcm\u00fc ile New York \u00dcniversitesi Antik D\u00fcnya Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn (Institute for the Study of Ancient World) ortak bir projesi olup Dr. Lorenzo d\u2019Alfonso ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Kaz\u0131 projesi, bu iki kurum d\u0131\u015f\u0131nda \u0130talya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 fonlar\u0131 ve New York Metropolitan M\u00fczesi kaz\u0131 fonlar\u0131 taraf\u0131ndan ve T\u00fcrk Trakt\u00f6r arazi sponsorlu\u011fu ile de desteklenmektedir.
2014-2016 y\u0131llar\u0131nda A sekt\u00f6r\u00fc, A1 a\u00e7mas\u0131nda, bir kutsal alan\u0131n 4 odas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, bu kutsal alan iki ana evrede kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; Ge\u00e7 Akhamenid ve Ge\u00e7 Hellenistik D\u00f6nem yakla\u015f\u0131k M.\u00d6. 500-50 aras\u0131). Alan\u0131n erken d\u00f6nemine ait \u00f6nemli buluntular aras\u0131nda \u00f6zellikle y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flar\u0131 betimleyen zoomorfik kaplar bulunmaktad\u0131r. Ge\u00e7 Hellenistik Evre i\u00e7in ise \u00f6nemli buluntular aras\u0131nda sikke buluntular\u0131 ve di\u011fer metaller yan\u0131nda \u00fc\u00e7 adet kad\u0131n fig\u00fcrini par\u00e7as\u0131 da yer almaktad\u0131r. Bunlardan ikisi Kybele ve Aphrodite (Aphrodite fig\u00fcrini Tarsus\u2019tan ithal edilmi\u015f) olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc fig\u00fcrin ise \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fundan tan\u0131mlanamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kutsal alandaki kaz\u0131lar halen devam etmektedir. Kaz\u0131 sezonu sonunda kutsal alan\u0131n \u00fcst\u00fc ge\u00e7ici bir \u00e7at\u0131 ile kapat\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131n\u0131n hava ko\u015fullar\u0131ndan korunmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.
Bu y\u0131l\u0131n \u00f6nemli bir buluntusu ise bu kutsal alan\u0131n do\u011fusunda yeni bir an\u0131tsal kamu alan\u0131 ve ilgili buluntulard\u0131r. Yeni a\u00e7\u0131lan E sekt\u00f6r\u00fcnde y\u00fcr\u00fct\u00fclen a\u00e7mada Akhamenid ve Hellenistik sur duvarlar\u0131 yan\u0131nda olas\u0131l\u0131kla kentin kuzey kap\u0131s\u0131 da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu kuzey kap\u0131, kutsal-kentin an\u0131tsal kamu alan\u0131na, bir meydana ula\u015fmaktad\u0131r. Sur duvarlar\u0131n\u0131n hemen i\u00e7inde ta\u015flarla kapl\u0131 110 metrekareden daha b\u00fcy\u00fck bu alan, kutsal alan\u0131n do\u011fusunda a\u00e7\u0131k bir meydan olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7 Hellenistik D\u00f6neme tarihlenen bu meydan\u0131n do\u011fu kenar\u0131nda zeminde hasara yol a\u00e7m\u0131\u015f yap\u0131 malzemelerinden olu\u015fan bir
d\u00f6k\u00fcnt\u00fc bulunmaktad\u0131r. Buradaki ta\u015f vb buluntunun aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli seramik buluntular da ele ge\u00e7mi\u015ftir. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlisi, en az\u0131ndan 13 farkl\u0131 bo\u011faya ait olmak \u00fczere, bo\u011falar\u0131 tasvir eden seramik par\u00e7alard\u0131r. Bu par\u00e7alar\u0131n restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 halen devam etmektedir ancak par\u00e7alar\u0131ndan boyutlar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re iki esas boyut g\u00f6r\u00fclmektedir; yakla\u015f\u0131k 50 cm uzunlu\u011funda (ba\u015flar\u0131 15 cm boyutunda) heykelcikler ve 1 metreden daha uzun (ba\u015flar\u0131 35 cm boyutunda) heykeller.
Buradaki di\u011fer buluntular aras\u0131nda baz\u0131 \u00f6zel seramik kaplar \u00fczerinde aplik olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f tanr\u0131 ve tanr\u0131\u00e7alara, Athena ve Dionysos, ait kabartmalar ve kal\u0131p yap\u0131m\u0131 bir par\u00e7a \u00fczerinde asma dallar\u0131 aras\u0131nda betimlenmi\u015f, bir e\u015fek \u00fczerindeki Silenos fig\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bo\u011falar \u00fczerindeki sunu yaz\u0131tlar\u0131 ve mermer mimari dekorasyon elemanlar\u0131 alandaki di\u011fer buluntulard\u0131r. Bu buluntular\u0131n hepsinin, meydan\u0131n do\u011fusunda bir yerde bulunmas\u0131 gereken, olas\u0131l\u0131kla Dionysos\u2019a adanm\u0131\u015f, bir kutsal alandan bu meydana do\u011fru bir y\u0131k\u0131nt\u0131 olarak geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. Bu b\u00f6lgede Hellenistik D\u00f6neme ait bir Dionysos k\u00fclt\u00fc \u00f6zellikle ilgi \u00e7ekici bir durum \u00e7\u00fcnk\u00fc bu k\u00fclt\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 bu b\u00f6lge i\u00e7in Neo-Hitit\u2019in yerel, \u00dcz\u00fcm Ba\u011flar\u0131n\u0131n F\u0131rt\u0131na Tanr\u0131s\u0131 Tarhunzas\u2019\u0131n yeniden yorumlanmas\u0131 anlam\u0131na gelebilir. Tarhunzas, \u0130vriz kabartmas\u0131 sayesinde b\u00f6lgede tan\u0131nmaktad\u0131r. Bu hipotezi do\u011frulayabilmek i\u00e7in 2019 y\u0131l\u0131nda bu meydan\u0131n do\u011fu taraf\u0131nda kaz\u0131lar devam edecektir.
\u015eu ana kadar yap\u0131lan kaz\u0131lardaki en heyecan verici buluntu kaz\u0131n\u0131n son haftas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sur duvarlar\u0131n\u0131n hemen yan\u0131nda bir \u00e7ukur i\u00e7inde, pen\u00e7elerinin alt\u0131nda bir yaban ke\u00e7isini tutan bir kartal heykeli ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 1,5 metre y\u00fcksekli\u011findeki heykel ger\u00e7ek boyutlar\u0131ndan b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu heykele ait ba\u015f ge\u00e7ti\u011fimiz kaz\u0131 sezonunda ayn\u0131 alanda daha y\u00fcksek bir noktada ele ge\u00e7mi\u015ftir. Hellenistik ve Roma D\u00f6nemi Anadolu\u2019sunda yayg\u0131n bir \u015fekilde g\u00fc\u00e7 sembol\u00fc olan kartala ait bu heykel bu hafta Ni\u011fde Arkeoloji M\u00fczesinde restore edilecek ve umuyoruz ki yak\u0131nda m\u00fczede vitrinde sergilenecektir.
Bu heykel buluntusunun ard\u0131ndan, 10 A\u011fustos g\u00fcn\u00fc kaz\u0131m\u0131z Say\u0131n Ni\u011fde Valisi, Ni\u011fde \u00dcniversitesi Rekt\u00f6r\u00fc ve Rekt\u00f6r Yard\u0131mc\u0131s\u0131, \u0130l K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcr\u00fc, M\u00fcze M\u00fcd\u00fcr\u00fc, Bor Kaymakam\u0131 taraf\u0131ndan ziyaret edilmi\u015ftir. Kendilerine kaz\u0131 alan\u0131 gezdirilmi\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmalar hakk\u0131nda bilgi verildikten sonra kaz\u0131evindeki buluntular da g\u00f6sterilmi\u015ftir.
Di\u011fer sekt\u00f6rlerdeki kaz\u0131lar da beklenmedik sonu\u00e7lar vermeye devam etmektedir, D2 sekt\u00f6r\u00fc kaz\u0131lar\u0131 K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn A\u015fa\u011f\u0131 Kent yerle\u015fimi ve stratigrafisini anlayabilmek \u00e7e\u015fitli kaz\u0131 ve sondajlar ile devam etmektedir. Bu y\u0131l, kaz\u0131lar\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan beri ilk defa Erken ve Orta Demir \u00c7a\u011f\u0131 tabakalar\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; bu durum bize K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn A\u015fa\u011f\u0131 kentinde erken 1. biny\u0131ldan itibaren b\u00fcy\u00fck bir yerle\u015fim oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Erken 1. Bin y\u0131lda Orta Anadolu\u2019daki di\u011fer yerle\u015fimlerde, sur duvar\u0131 ile \u00e7evrilmi\u015f yukar\u0131 \u015fehir ve sur d\u0131\u015f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u015fehre ait a\u00e7\u0131k arkeolojik kan\u0131tlar bulunmamaktad\u0131r.
Daha da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan bir buluntu ge\u00e7en hafta ele ge\u00e7mi\u015f olan, \u00e7ark yap\u0131m\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 astarl\u0131, omurgal\u0131, yakal\u0131 ve sa\u011flam olarak bulunmu\u015f testiciktir. Bu testicik, tarihsel olarak Asur Kolonileri D\u00f6nemi olarak da adland\u0131r\u0131lan, Orta Bronz D\u00f6nemine tarihlenmektedir. Bu buluntunun yan\u0131nda ikincil kontekslerde ele ge\u00e7mi\u015f olan \u00e7e\u015fitli metal kaplara ait buluntular K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fck A\u015fa\u011f\u0131 Kentin Orta Bronz D\u00f6nemi yan\u0131nda ayn\u0131 zamanda Erken Bronz II-III D\u00f6neminde de (Milattan \u00f6nce 3. bin ortas\u0131) yerle\u015fmeye sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. 2008 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan y\u00fczey ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda Erken Bronz D\u00f6nemine ait seramik par\u00e7alar\u0131 zaten ele ge\u00e7mi\u015fti ancak bu d\u00f6neme ait buluntular ilk defa bir kaz\u0131da bulunmaktad\u0131r. K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn kuzey-g\u00fcney y\u00f6n\u00fcnde uzanan kervan yollar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6nemli konumu ve yak\u0131ndaki Bolkar Da\u011f\u0131 (Taurus)\u2019da yap\u0131lan madencilik faaliyetleri ile ili\u015fkisi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn Milattan \u00d6nce 3. ve 2. biny\u0131llarda A\u015fa\u011f\u0131 Kenti ile birlikte b\u00fcy\u00fck bir yerle\u015fim olarak ele al\u0131nmas\u0131, b\u00f6lge i\u00e7in K\u0131n\u0131k H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6nemini daha da artt\u0131rmakta ve ileriki y\u0131llardaki kaz\u0131lar i\u00e7in yeni stratejiler de gerektirmektedir.
<\/a><\/p>\n